«Δει δη χρημάτων και άνευ τούτων ουδέν έστι γενέσθαι των δεόντων» έλεγαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι και νομίζω ότι η φράση αυτή ταιριάζει απόλυτα στις μέρες που ζει η τοπική αυτοδιοίκηση λίγο πριν από το ετήσιο συνέδριο της ΚΕΔΕ.
Τα οικονομικά είναι το βασικό σημερινό πρόβλημα των δήμων της χώρας και η Πολιτεία πρέπει να σκύψει με προσοχή και αποφασιστικότητα επάνω του. Η σημερινή αβεβαιότητα που δημιουργεί το εκρηκτικό κοκτέιλ που έχει δημιουργήσει σε όλο τον πλανήτη η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είναι τεράστια και απειλητική. Πληθωρισμός και ενεργειακή ακρίβεια έχουν πλήξει εκτός από τους συμπολίτες μας και όλους τους δήμους της χώρας και φυσικά τους δήμους της ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας, στην οποία έχω την τιμή να είμαι πρόεδρος. Μια αβεβαιότητα που ήρθε να προστεθεί στα πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα που άφησε πίσω της η δεκαετής οικονομική κρίση και η πανδημία που επακολούθησε.
Η πρόσφατη πανδημία κατάφερε σοβαρό πλήγμα στα ταμεία των δήμων, οι οποίοι βρέθηκαν εξαρχής στην πρώτη γραμμή διαχείρισης της κρίσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2020 το Παρατηρητήριο του Υπουργείου Εσωτερικών υπολόγισε ότι οι απώλειες των δήμων για τη χρονιά έφτασαν συνολικά τα 569 εκ. ευρώ! Την ίδια στιγμή οι έκτακτες επιχορηγήσεις για την ίδια χρονιά ανήλθαν σε μόλις 170 εκ. Αντίστοιχα για το 2021 η στέρηση εσόδων και η ζημία που έχουν υποστεί οι δήμοι λόγω covid ήταν πάνω από 400 εκ. ευρώ, ενώ η επιχορήγηση μόλις 50 εκ. ευρώ. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι για το διάστημα αυτό της πανδημίας το έλλειμμα στους δήμους της χώρας αγγίζει τα 750 εκ. ευρώ. Αυτά από τους αριθμούς που μπορεί πολλοί να μη συμπαθούν, αλλά σχεδόν πάντα λένε την αλήθεια…
Στα δύσκολα που προηγήθηκαν προστέθηκε φέτος και η ενεργειακή κρίση. Αυτό που ζητά τις μέρες μας σύσσωμη η τοπική αυτοδιοίκηση είναι να προβλεφθεί ρύθμιση στους δήμους, ανάλογη με αυτή που έχει ανακοινωθεί για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αναμενόμενη εκτίναξη των λειτουργικών εξόδων των Δήμων εξαιτίας του ενεργειακού κόστους.
H οικονομική ενίσχυση απέναντι στον ενεργειακό πληθωρισμό αποτελεί σήμερα τη μεγάλη προτεραιότητα και το πιο σημαντικό αίτημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προς την πολιτεία.
Ταυτόχρονα δεν ξεχνάμε και τα διαχρονικά μας αιτήματα. Όπως αυτό της οικονομικής αυτοτέλειας των δήμων. Ένας στόχος που μπορεί να επιτευχθεί με τη θεσμοθέτηση νέων πόρων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, έτσι ώστε στην παρούσα φάση να καλυφθούν παλιά ελλείμματα που έχουν διαμορφωθεί την περίοδο της πανδημίας, αλλά και τα χρόνια των μνημονίων.
Επίσης σημαντική βοήθεια θα έδινε η επιτάχυνση του Προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», ένα μεγάλο αναπτυξιακό πρόγραμμα, το οποίο παρουσιάζει στασιμότητα τα τελευταία δύο χρόνια, με αποτέλεσμα να εκκρεμούν εκατοντάδες έργα και να μένουν αναξιοποίητοι οικονομικοί πόροι.
Πάντα ψηλά στην ατζέντα μας ενόψει του επερχόμενου Συνεδρίου παραμένει η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων, καθώς αποτελεί άλλο ένα διαχρονικό αίτημά της τοπικής αυτοδιοίκησης. Μίας τοπικής αυτοδιοίκησης, η οποία διεκδικεί τη διαχείριση κρίσιμων αρμοδιοτήτων που αφορούν στην καθημερινότητα των πολιτών, αλλά με τη θεσμοθέτηση και των αντίστοιχων πόρων και την ενίσχυση με το προσωπικό και τις υποδομές που αυτές προϋποθέτουν.
Επίσης χρειάζεται ένα ξεκαθάρισμα και η πλήρης αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων που ασκούν η κεντρική εξουσία, η αποκεντρωμένη διοίκηση, η περιφερειακή και η τοπική αυτοδιοίκηση. Ένα παλιό πρόβλημα, όμως άλυτο ακόμη.
Φυσικά απαιτείται, τέλος, ενίσχυση σε προσωπικό σε μια σειρά από τομείς, όπως οι τεχνικές υπηρεσίες, η Πολιτική Προστασία, η δημοτική αστυνομία, αλλά και αλλού.
Με τελικό στόχο μια ισχυρή αυτοδιοίκηση στα ευρωπαϊκά πρότυπα, που μπορεί να υπηρετήσει με σύγχρονο και ποιοτικό τρόπο τους πολίτες.
*Ο Ιγνάτιος Καϊτεζίδης είναι Πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης των Δήμων της Κεντρικής Μακεδονίας και Δήμαρχος Πυλαίας-Χορτιάτη
